ΑΠΘ: Από τη μηχανική των drones στην αυτόνομη εναέρια τεχνολογία
Το αγγλόφωνο Διατμηματικό Πρόγραμμα «Εναέρια Αυτόνομα Συστήματα» συνδυάζει μηχανική, ρομποτική, αισθητήρες και πλοήγηση, ενώ η ερευνητική δραστηριότητα του Πανεπιστημίου περιλαμβάνει την ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροχημάτων.

Με λίγα λόγια
Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) έχει οργανώσει από το ακαδημαϊκό έτος 2024–2025 το αγγλόφωνο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εναέρια Αυτόνομα Συστήματα» (Aerial Autonomous Systems). Το πρόγραμμα προσφέρεται από τρία Τμήματα της Πολυτεχνικής Σχολής, έχει ελάχιστη διάρκεια τριών εξαμήνων και απαιτεί 90 ECTS. Αντικείμενό του δεν είναι η απλή εκμάθηση χειρισμού ενός drone, αλλά η επιστημονική και τεχνολογική κατάρτιση στον σχεδιασμό, την ανάλυση, τη βελτιστοποίηση και τον έλεγχο αυτόνομων εναέριων συστημάτων. Παράλληλα, η ερευνητική δραστηριότητα του ΑΠΘ έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη ελληνικών UAV και με φοιτητικές ομάδες αεροδιαστημικής.
Ένα διεπιστημονικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα
Το ΔΠΜΣ διοργανώνεται από τα Τμήματα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, Μηχανολόγων Μηχανικών και Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής. Επισπεύδον Τμήμα είναι το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Η διδασκαλία πραγματοποιείται στην αγγλική γλώσσα, ενώ η επίσημη περιγραφή του προγράμματος προβλέπει ελάχιστη διάρκεια τριών εξαμήνων. Το τρίτο εξάμηνο διατίθεται για την εκπόνηση και συγγραφή της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας.
Σύμφωνα με τον Οδηγό Σπουδών, το πρόγραμμα αντιστοιχεί σε 90 ECTS. Το πρώτο εξάμηνο περιλαμβάνει έξι υποχρεωτικά μαθήματα, το δεύτερο εξάμηνο επιλογή έξι μαθημάτων από το προσφερόμενο σύνολο και το τρίτο εξάμηνο τη μεταπτυχιακή εργασία. Η δομή αυτή συνδυάζει κοινό επιστημονικό υπόβαθρο με δυνατότητα εστίασης σε διαφορετικές τεχνικές περιοχές.
Τι διδάσκεται: από τους αισθητήρες έως τον σχεδιασμό UAV
Τα υποχρεωτικά μαθήματα του πρώτου εξαμήνου αποτυπώνουν τον τεχνολογικό προσανατολισμό του προγράμματος. Περιλαμβάνουν συστήματα αισθητήρων για αυτόνομα οχήματα και UAV, προχωρημένη αεροδυναμική, ευφυή ρομποτικά συστήματα, GNSS και αδρανειακό προσδιορισμό θέσης, δυναμική και έλεγχο, καθώς και ελαφρά υλικά και σύνθετες κατασκευές για εφαρμογές UAV.
Στο δεύτερο εξάμηνο οι φοιτητές επιλέγουν έξι μαθήματα από ενότητες όπως ανάλυση μεγάλων δεδομένων, δομικός σχεδιασμός και σχεδίαση υλικού UAV, κατασκευή ελαφρών συστημάτων, σχεδιασμός αεροσκαφών σταθερής πτέρυγας, μηχανική πτήσης και επιδόσεις UAV, χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών ως συστημάτων χαρτογράφησης, ασύρματες επικοινωνίες, δυναμική και έλεγχος, προηγμένες τεχνικές ραδιοσυχνοτήτων και αξιοπλοΐα. Η τελική διπλωματική εργασία αντιστοιχεί σε 30 ECTS.
Η διάρθρωση αυτή δείχνει ότι το πρόγραμμα καλύπτει τόσο την ανάπτυξη της ίδιας της εναέριας πλατφόρμας όσο και κρίσιμα υποσυστήματα που καθορίζουν την πλοήγηση, την επικοινωνία, τον έλεγχο και την επιχειρησιακή αξιοποίησή της. Δεν πρόκειται, επομένως, για ένα πρόγραμμα αποκλειστικά φωτογραμμετρίας ή γεωπληροφορικής, αλλά για ευρύτερη μηχανική αυτόνομων συστημάτων.
Σε ποιους απευθύνεται
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα κριτήρια εισαγωγής, αίτηση μπορούν να υποβάλουν απόφοιτοι σχολών ή Τμημάτων Μηχανικών, Φυσικής, Πληροφορικής και Μαθηματικών ελληνικών ΑΕΙ ή αναγνωρισμένων ιδρυμάτων του εξωτερικού. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα συμμετοχής αποφοίτων παραγωγικών σχολών των Ενόπλων Δυνάμεων. Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να εξεταστούν υποψήφιοι από άλλα Τμήματα Θετικών Επιστημών, εφόσον διαθέτουν πολυετή επαγγελματική εμπειρία κατάλληλου επιπέδου σε συναφή αντικείμενα.
Η στόχευση είναι σαφώς επιστημονική και τεχνολογική. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε όσους θέλουν να ασχοληθούν με τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη συστημάτων, την αυτόνομη πλοήγηση, τη ρομποτική, την επεξεργασία δεδομένων και την τεχνική αξιολόγηση UAV. Η επίσημη περιγραφή αναφέρει εφαρμογές σε γεωργικές και τοπογραφικές παρατηρήσεις, επιτήρηση δασικών εκτάσεων, πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, Πολιτική Προστασία και μεταφορά φορτίων.
Η ερευνητική δραστηριότητα και τα ελληνικά UAV
Η ερευνητική παρουσία του ΑΠΘ στον χώρο των μη επανδρωμένων αεροχημάτων δεν περιορίζεται στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα. Το Πανεπιστήμιο έχει παρουσιάσει σειρά σχεδιαστικών και ερευνητικών έργων UAV, μεταξύ των οποίων το HCUAV RX-1 και το DELAER RX-3. Σε επίσημη παρουσίαση του ΑΠΘ για το MPU RX-4 καταγράφεται η συνεργασία του Εργαστηρίου Μηχανικής Ρευστών και Στροβιλομηχανών με την ομάδα UAV-iRC του ΚΕΔΕΚ, καθώς και με άλλους ακαδημαϊκούς και τεχνολογικούς φορείς. Το RX-4 περιγράφεται ως αερόχημα σταθερής πτέρυγας με δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, σχεδιασμένο για αποστολές όπως επιτήρηση, χαρτογράφηση, φωτογραμμετρία και Πολιτική Προστασία.
Σημαντικό μέρος του οικοσυστήματος αποτελεί και η φοιτητική ομάδα Aristotle Space and Aeronautics Team (ASAT), η οποία δραστηριοποιείται στον σχεδιασμό και την κατασκευή αεροδιαστημικών συστημάτων. Σε επίσημη ανακοίνωση του ΑΠΘ το 2026 καταγράφεται η ολοκλήρωση στατικών δοκιμών ελληνικού πυραυλοκινητήρα υγρών προωθητικών από την ομάδα. Η αναφορά αυτή αποτυπώνει το εύρος της φοιτητικής τεχνολογικής δραστηριότητας του Πανεπιστημίου, χωρίς να συγχέει το έργο της ASAT με το αντικείμενο ή τη διοίκηση του μεταπτυχιακού προγράμματος.
Μεταπτυχιακό μηχανικών, όχι σχολή χειριστών
Χρειάζεται να διαχωρίζεται η πανεπιστημιακή εξειδίκευση από την εκπαίδευση χειριστών. Το ΔΠΜΣ απονέμει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών και εστιάζει στην επιστημονική, σχεδιαστική και ερευνητική πλευρά των αυτόνομων συστημάτων. Δεν αποτελεί από μόνο του πιστοποιητικό επάρκειας χειριστή ούτε παρέχει αυτομάτως δικαίωμα εκτέλεσης πτήσεων σε συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων.
Αντίστοιχα, τα πιστοποιητικά και οι εκπαιδευτικές απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τους εξ αποστάσεως χειριστές, όπως η πιστοποίηση A2 ή η εκπαίδευση για τα τυποποιημένα σενάρια STS, εξυπηρετούν διαφορετικό σκοπό. Αφορούν τις γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την εκτέλεση πτήσεων σύμφωνα με την κατηγορία και το σενάριο λειτουργίας. Ένα πανεπιστημιακό μεταπτυχιακό και μια πιστοποίηση χειριστή δεν είναι εναλλάξιμα προσόντα.
Συμπέρασμα
Το ΔΠΜΣ «Εναέρια Αυτόνομα Συστήματα» προσθέτει μια ουσιαστική ακαδημαϊκή διαδρομή στην ελληνική εκπαίδευση γύρω από τα drones. Η αξία του βρίσκεται στην ολοκληρωμένη προσέγγιση της μηχανικής αυτόνομων συστημάτων, από την αεροδυναμική και τα υλικά έως τους αισθητήρες, την πλοήγηση, τις επικοινωνίες και την αξιοπλοΐα. Σε συνδυασμό με την ερευνητική δραστηριότητα και τις φοιτητικές ομάδες του ΑΠΘ, αναδεικνύει ότι η ανάπτυξη του κλάδου απαιτεί όχι μόνο ικανούς χειριστές, αλλά και μηχανικούς, ερευνητές και επιστήμονες που μπορούν να σχεδιάσουν την επόμενη γενιά εναέριων συστημάτων.
Αναφορά Πηγής
Κύρια πηγή: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εναέρια Αυτόνομα Συστήματα», επίσημη περιγραφή και Οδηγός Σπουδών. Για την ερευνητική δραστηριότητα και την ASAT χρησιμοποιήθηκαν επίσημες ανακοινώσεις και παρουσιάσεις του ΑΠΘ.
Χρήσιμοι Σύνδεσμοι
• ΑΠΘ – Επίσημη ιστοσελίδα ΔΠΜΣ «Εναέρια Αυτόνομα Συστήματα»
• ΑΠΘ – Οδηγός Σπουδών ΔΠΜΣ (90 ECTS και αναλυτικό πρόγραμμα μαθημάτων)
• Γραφείο Διασύνδεσης ΑΠΘ – Περιγραφή και κριτήρια εισαγωγής
• ΑΠΘ – Παρουσίαση ερευνητικού UAV MPU RX-4 και συνεργασίας με UAV-iRC





