Σύγχρονος χορός και θέατρο: Όταν τα drones γίνονται σκηνικοί παρτενέρ
Από τις χορογραφίες της ELEVENPLAY με δεκάδες μικρά drones μέχρι παραστάσεις όπου ένας χορευτής κινείται σε διάλογο με δύο ιπτάμενα συστήματα, η τεχνολογία διευρύνει τη σκηνική σχέση ανάμεσα στο ανθρώπινο σώμα και τη μηχανή.

Με λίγα λόγια
Στον σύγχρονο χορό και στις παραστατικές τέχνες, τα drones μπορούν να λειτουργήσουν ως κινούμενα σκηνικά αντικείμενα, φωτεινά σώματα ή «παρτενέρ» που αλληλεπιδρούν με τους ερμηνευτές. Δεν πρόκειται για μία ενιαία τεχνική: κάθε παραγωγή σχεδιάζει διαφορετικά τον τρόπο πτήσης, τον έλεγχο, τη σχέση με τους χορευτές και τα μέτρα ασφαλείας. Παραδείγματα όπως τα 24 drones της ELEVENPLAY, το Daedalus Dreams και το Lucie in the Sky δείχνουν πόσο διαφορετικές μπορεί να είναι αυτές οι προσεγγίσεις.
Η τεχνολογία πίσω από την κλειστή σκηνή
Σε έναν εσωτερικό χώρο δεν είναι διαθέσιμο το ίδιο περιβάλλον πλοήγησης που συναντά ένα drone σε εξωτερική πτήση με δορυφορικό GNSS. Για να κινηθεί με ακρίβεια, ένα σύστημα μπορεί να βασιστεί σε εξωτερική υποδομή εντοπισμού, όπως κάμερες motion capture, οπτικούς δείκτες ή άλλες τεχνολογίες εντοπισμού. Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος του χώρου, τα χαρακτηριστικά των αεροσκαφών και τις απαιτήσεις της παράστασης.
Στο ερευνητικό έργο Music in Motion της ETH Zurich, το Flying Machine Arena χρησιμοποιήθηκε ως ελεγχόμενος εσωτερικός χώρος πτήσης για μικρά αυτόνομα quadrocopters. Η ερευνητική ομάδα μελέτησε πώς η κίνηση των αεροσκαφών μπορεί να συγχρονίζεται με τον ρυθμό της μουσικής, επισημαίνοντας ότι ο ακριβής έλεγχος τροχιάς και χρονισμού αποτελεί σημαντική τεχνική πρόκληση. Το παράδειγμα αυτό τεκμηριώνει μία συγκεκριμένη ερευνητική διάταξη· δεν σημαίνει ότι όλες οι θεατρικές παραγωγές χρησιμοποιούν το ίδιο σύστημα εντοπισμού.
Σε κάθε παραγωγή με πτήσεις κοντά σε ερμηνευτές απαιτούνται ειδικός σχεδιασμός διαδρομών, έλεγχος αποστάσεων, διαδικασίες διακοπής και πρόβλεψη αστοχιών. Η χρήση αισθητήρων ή προγραμματισμένων τροχιών δεν εγγυάται από μόνη της απόλυτη ασφάλεια.
ELEVENPLAY και Daito Manabe: 24 drones στη χορογραφία
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα παραδείγματα είναι το έργο 24 drones, που δημιουργήθηκε από την ιαπωνική χορευτική ομάδα ELEVENPLAY και τη Rhizomatiks Research, με καλλιτεχνική και τεχνική συμβολή του Daito Manabe. Η επίσημη αρχειακή παρουσίαση του Manabe περιγράφει μια performance στην οποία μικρά drones κινούνται στον ίδιο σκηνικό χώρο με τις χορεύτριες και αντιμετωπίζονται ως φυσικά σώματα που συμμετέχουν στη χορογραφία.
Η παραγωγή αξιοποίησε motion capture και συστήματα ελέγχου πτήσης, ώστε οι κινήσεις των drones να συνδέονται με τη στάση και την κίνηση των σωμάτων. Στα τεχνικά πειράματα που παρουσιάζονται στο αρχείο, έξι drones ελέγχονταν με βάση τη θέση και τη γωνία των χεριών, ενώ η ομάδα των 24 drones ανταποκρινόταν σε ανάλυση της ανθρώπινης στάσης. Η τεχνολογία δεν λειτουργούσε απλώς ως φωτιστικό εφέ στο φόντο: αποτελούσε μέρος της σκηνικής σύνθεσης.
Daedalus Dreams: ένας χορευτής και δύο drones
Μια διαφορετική, πιο λιτή προσέγγιση παρουσιάζει το Daedalus Dreams, έργο που δημιουργήθηκε από τον εικαστικό Zach Duer, τον χορευτή Scotty Hardwig και τον χορογράφο Eric Handman. Η παράσταση σχεδιάστηκε για έναν ερμηνευτή κίνησης και δύο drones, τα οποία αποκτούν δραματική παρουσία μέσα στον σκηνικό χώρο.
Στην περιγραφή των δημιουργών, τα drones αξιοποιούνται ως αισθητικά και παραστατικά αντικείμενα: μπορούν να φωτίζουν τον ερμηνευτή, να δημιουργούν ρεύματα αέρα και να επηρεάζουν το ηχητικό περιβάλλον. Το έργο αντλεί έμπνευση από τον μύθο του Δαίδαλου και του Ίκαρου, μεταφέροντας τη σχέση ανθρώπου και πτητικής μηχανής σε μια σύγχρονη χοροθεατρική αλληγορία.
Lucie in the Sky: πέντε drones, έξι χορευτές
Το Australasian Dance Collective δημιούργησε το Lucie in the Sky, μια παράσταση που συνδυάζει έξι χορευτές με πέντε drones. Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση της ομάδας, οι κινήσεις των drones χορογραφήθηκαν με βάση ανθρώπινα κινητικά μοτίβα, ώστε τα ιπτάμενα συστήματα να αποδίδουν διαφορετικές διαθέσεις και χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Η χορογραφία των drones αναπτύχθηκε από την Amy Hollingsworth σε συνεργασία με την Verity Studios, η οποία ανέλαβε και τον προγραμματισμό πτήσης. Εδώ το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνική ακρίβεια, αλλά στην προσπάθεια να δημιουργηθεί μια σκηνική σχέση ανάμεσα στους χορευτές και στις μηχανές, σαν να ήταν οι τελευταίες ξεχωριστές παρουσίες μέσα στην παράσταση.
Το Sparked του Cirque du Soleil: μια διαφορετική μορφή παρουσίασης
Το Sparked χρειάζεται μια διευκρίνιση: δεν είναι ζωντανή θεατρική παράσταση, αλλά ταινία μικρού μήκους που δημιουργήθηκε σε συνεργασία της Verity Studios, της ETH Zurich και του Cirque du Soleil. Στην ταινία, αυτόνομα drones Stage Flyer εμφανίζονται με ειδικά σχεδιασμένα «κοστούμια» και αλληλεπιδρούν οπτικά με έναν ανθρώπινο ερμηνευτή. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σκηνοθετημένης ανθρώπινης–μηχανικής performance, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως κανονική ζωντανή παράσταση μπροστά σε κοινό.
Μια νέα σκηνική γλώσσα
Τα παραδείγματα δείχνουν ότι τα drones μπορούν να αποκτήσουν διαφορετικούς ρόλους στη σκηνή: να ακολουθούν ή να ανταποκρίνονται στην κίνηση των χορευτών, να λειτουργούν ως κινούμενες φωτεινές πηγές ή να δημιουργούν μια αυτόνομη σκηνική παρουσία. Η καλλιτεχνική τους αξία δεν προκύπτει απλώς από το τεχνολογικό εντυπωσιακό στοιχείο, αλλά από το πώς εντάσσονται στη χορογραφία, στη δραματουργία και στη σχέση με το ανθρώπινο σώμα.
Η χρήση τους, ωστόσο, δεν είναι κατάλληλη για κάθε σκηνή ή παραγωγή. Ο θόρυβος των ελίκων, ο περιορισμένος χρόνος πτήσης, οι απαιτήσεις ελέγχου και η ανάγκη προστασίας των ερμηνευτών επηρεάζουν τον σχεδιασμό. Όταν αυτά αντιμετωπίζονται με σαφή τεχνική και καλλιτεχνική πρόθεση, τα drones μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικοί σκηνικοί παρτενέρ και όχι απλώς ως εντυπωσιακά τεχνολογικά αντικείμενα.
Αναφορά Πηγής
Το άρθρο βασίζεται σε πρωτογενείς παρουσιάσεις των δημιουργών και των οργανισμών που συμμετείχαν στα έργα: το αρχείο του Daito Manabe για το 24 drones, το Australasian Dance Collective για το Lucie in the Sky, το Verity Studios για το Sparked, το έργο Daedalus Dreams και την ερευνητική τεκμηρίωση της ETH Zurich για το Music in Motion. Οι διαφορετικές μορφές παρουσίασης (ζωντανή παράσταση, ερευνητικό έργο και ταινία μικρού μήκους) διακρίνονται ρητά.
Χρήσιμοι Σύνδεσμοι
• Daito Manabe – ELEVENPLAY x Rhizomatiks Research: 24 drones — https://daito.ws/en/archive/elevenplay-rhizomatiks-research-3-dancers-and-24-drones/
• Japan Media Arts Festival – 24drones — https://www.bunka.go.jp/j-mediaarts-festival/en/award/single/24drones/index-2.html
• Australasian Dance Collective – Lucie in the Sky — https://australasiandancecollective.com/LucieInthesky-touring
• Zach Duer / anatomy zero – Daedalus Dreams — https://anatomyzero.com/daedalus-dreams/
• Virginia Tech – Daedalus Dreams — https://icat.vt.edu/events/2022/10/icat-playdate—drones-in-the-cube–daedalus-dreams.html
• Verity Studios – Sparked / Cirque du Soleil — https://www.veritystudios.com/work/usi-2019
• ETH Zurich – Music in Motion / Flying Machine Arena — https://idsc.ethz.ch/research-dandrea/research-projects/archive/music-in-motion–as-of-2012-.html






