Διεθνείς πρωτοπόροι: Πώς ο KATSU και η Addie Wagenknecht ζωγραφίζουν με drones
Αντί για κάμερες, χρησιμοποιούν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη ως εργαλεία εικαστικής δημιουργίας, μετατρέποντας την κίνηση, τον ψεκασμό χρώματος και την αλληλεπίδραση ανθρώπου–μηχανής σε μέρος του έργου.

Με λίγα λόγια
Στη σύγχρονη τέχνη, ορισμένοι δημιουργοί δεν χρησιμοποιούν τα drones μόνο για να καταγράψουν εικόνες από ψηλά. Τα μετατρέπουν σε εργαλεία που αφήνουν χρώμα πάνω σε καμβά ή άλλες επιφάνειες. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο KATSU, που προσέγγισε τη ζωγραφική μέσα από την κουλτούρα του graffiti και τον πειραματισμό με τον χειρισμό ενός τετρακόπτερου, και η Addie Wagenknecht, η οποία ανέπτυξε τη σειρά Black Hawk Paint, διερευνώντας πώς η κίνηση ενός μικρού ιπτάμενου συστήματος μπορεί να επηρεάσει το εικαστικό αποτέλεσμα.
KATSU: Το graffiti αποκτά εναέρια εργαλεία
Το 2014, σε συνέντευξή του στο Center for the Study of the Drone του Bard College, ο KATSU περιέγραψε την ανάπτυξη ενός συστήματος που προσάρμοζε δοχείο σπρέι σε τετρακόπτερο DJI Phantom 2. Για την κατασκευή του πρωτοτύπου συνεργάστηκε με τεχνικούς και προγραμματιστές, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων πλακέτες Arduino και εξαρτήματα τρισδιάστατης εκτύπωσης. Στόχος του ήταν να μεταφέρει τη χειρονομία του graffiti σε επιφάνειες και σημεία που δύσκολα προσεγγίζονται με συμβατικά μέσα.
Ο ίδιος εξήγησε ότι η δημιουργία δεν βασιζόταν τότε σε μια πλήρως προγραμματισμένη, αυτόνομη διαδρομή. Ο χειριστής καθόριζε τις κινήσεις και τις κατευθύνσεις, ενώ το σύστημα πτήσης αντιδρούσε στις μεταβολές του φορτίου, στο βάρος της μπογιάς που μειωνόταν καθώς ψεκαζόταν και στις απαιτήσεις σταθεροποίησης. Ο KATSU περιέγραψε αυτή τη σχέση ως μια διαρκή αλληλεπίδραση ανάμεσα στον δικό του έλεγχο και στις διορθώσεις που έκανε το drone για να παραμείνει σε πτήση.
Αυτό είναι και το καλλιτεχνικό ενδιαφέρον του εγχειρήματος: οι γραμμές και οι πινελιές δεν προκύπτουν αποκλειστικά από μια ανθρώπινη κίνηση. Διαμορφώνονται μέσα από τη συνεργασία χειριστή, μηχανισμού ψεκασμού και συστήματος σταθεροποίησης. Η τεχνολογία δεν λειτουργεί απλώς ως προέκταση του χεριού, αλλά επηρεάζει το ίδιο το αποτέλεσμα.
Addie Wagenknecht: Η κίνηση ως μηχανισμός ζωγραφικής
Η Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα Addie Wagenknecht ξεκίνησε το 2007 τη σειρά Black Hawk Paint, την οποία ανέπτυξε μέσα από πειραματισμούς στο Eyebeam Art + Technology Center. Στη συνέντευξή της στο Bard College το 2014 εξήγησε ότι στις πρώτες εκδοχές χρησιμοποίησε υπολογιστική όραση και λογισμικό που έλεγχε την κίνηση των drones τόσο στον οριζόντιο όσο και στον κατακόρυφο άξονα. Η πρόθεσή της ήταν να διερευνήσει πόσο περιορισμένη θα μπορούσε να είναι η άμεση ανθρώπινη παρέμβαση στη δημιουργία ενός μοναδικού έργου.
Στη σειρά χρησιμοποιήθηκαν μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη με απλές εντολές κίνησης, όπως απογείωση, προσγείωση και περιστροφή τύπου barrel roll. Τα αεροσκάφη άφηναν χρωστικές ή χρώμα πάνω σε χαρτί και καμβά, ενώ η κίνηση των ελίκων μπορούσε επίσης να επηρεάσει τα ίχνη της επιφάνειας. Η Wagenknecht έχει αναφερθεί σε χρωστικές που αντιδρούν στη θερμοκρασία και στην υπεριώδη ακτινοβολία σε μεταγενέστερες εκδοχές των έργων της. Αυτά τα υλικά προσθέτουν μια ακόμη διάσταση: το έργο μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με το φως και τις συνθήκες του εκθεσιακού χώρου.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η Black Hawk Paint δεν αποτελεί θέαμα με σμήνη drones. Πρόκειται για σειρά μηχανικά υποβοηθούμενων ζωγραφικών έργων, όπου η κίνηση μικρών αεροσκαφών και οι ιδιότητες των υλικών συνεισφέρουν στη δημιουργία.
Δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, ένα κοινό ερώτημα
Ο KATSU ξεκινά από τη λογική του graffiti και χρησιμοποιεί το drone για να επεκτείνει την εμβέλεια του ψεκασμού, διατηρώντας εμφανή τον ρόλο του χειριστή. Η Wagenknecht εστιάζει περισσότερο στη διαδικασία, στον προγραμματισμό της κίνησης και στην επίδραση των μηχανικών και περιβαλλοντικών παραγόντων πάνω στο έργο. Και στις δύο περιπτώσεις, το drone δεν είναι απλώς μέσο λήψης εικόνας: συμμετέχει υλικά στη διαμόρφωση του έργου.
Τα παραδείγματα αυτά θέτουν ένα ευρύτερο ερώτημα για τη σύγχρονη τέχνη: ποιος ή τι καθορίζει τελικά τη μορφή ενός έργου όταν η ανθρώπινη πρόθεση συναντά την αβεβαιότητα της μηχανικής κίνησης; Η απάντηση δεν είναι ίδια για τους δύο δημιουργούς. Αυτό ακριβώς κάνει τις προσεγγίσεις τους ενδιαφέρουσες και διακριτές.
Αναφορά Πηγής
Η τεκμηρίωση του άρθρου βασίζεται κυρίως σε δύο συνεντεύξεις του Center for the Study of the Drone του Bard College (2014), στις οποίες οι ίδιοι οι καλλιτέχνες περιγράφουν τις μεθόδους και τις προθέσεις τους. Συμπληρωματικά χρησιμοποιήθηκαν οι πληροφορίες της bitforms gallery και του Digital Art Museum για τη σειρά Black Hawk Paint. Οι τεχνικές περιγραφές αποδίδονται με βάση τις συγκεκριμένες πηγές και δεν γενικεύονται σε όλα τα συστήματα drone painting.
Χρήσιμοι Σύνδεσμοι
• Bard College – Interview: KATSU and The Graffiti Drone (2014) — https://dronecenter.bard.edu/katsu-graffiti-drone/
• Bard College – The Art of Drone Painting: συνέντευξη με την Addie Wagenknecht (2014) — https://dronecenter.bard.edu/art-of-drone-painting/
• bitforms gallery – Shellshock: παρουσίαση της σειράς Black Hawk — https://www.bitforms.art/exhibition/addie-wagenknecht-shellshock
• Digital Art Museum – Black Hawk Paint: περιγραφή έργου και τεχνικής — https://dam.org/museum/artists_ui/artists/wagenknecht-addie/black-hawk-paint/
• bitforms gallery / CONTXT – Black Hawk Paint, 2007–2014 — https://cloud.contxt.art/bitforms/shellshock




