3D Τέχνη: ΨΗΦΙΑΚΑ ΓΛΥΠΤΑ ΑΠΟ ΨΗΛΑ

Φωτογραμμετρία & 3D Τέχνη: Όταν τα drones μετατρέπουν το τοπίο σε ψηφιακή πρώτη ύλη

Με διαδοχικές αεροφωτογραφίες και τρισδιάστατη επεξεργασία, φυσικοί σχηματισμοί και ανθρώπινες κατασκευές μπορούν να αποκτήσουν ψηφιακή μορφή — από εργαλεία τεκμηρίωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς μέχρι έργα σύγχρονης γλυπτικής και δημόσιας τέχνης.

Με λίγα λόγια

Η φωτογραμμετρία είναι μέθοδος τρισδιάστατης αποτύπωσης από φωτογραφίες. Με drone μπορούν να ληφθούν εικόνες ενός τοπίου, ενός κτιρίου ή ενός γλυπτού από διαφορετικές θέσεις και με επαρκή επικάλυψη. Το λογισμικό εντοπίζει κοινά οπτικά χαρακτηριστικά και υπολογίζει τη γεωμετρία της σκηνής, δημιουργώντας νέφος σημείων και, όπου τα δεδομένα το επιτρέπουν, τρισδιάστατο πλέγμα με φωτογραφική υφή. Το μοντέλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τεκμηρίωση, ψηφιακή αφήγηση ή ως πρώτη ύλη για μια νέα εικαστική σύνθεση. Η φωτογραμμετρία, από μόνη της, δεν μετατρέπει αυτομάτως ένα αντικείμενο σε έργο τέχνης· αυτό εξαρτάται από τη δημιουργική επεξεργασία και την πρόθεση του καλλιτέχνη.

Από τις φωτογραφίες στο τρισδιάστατο μοντέλο

Η διαδικασία αρχίζει με τον σχεδιασμό της λήψης. Το drone ακολουθεί κατάλληλες διαδρομές πάνω από την περιοχή ή γύρω από το αντικείμενο, ώστε οι φωτογραφίες να έχουν επαρκή μετωπική και πλευρική επικάλυψη. Για σύνθετες κατασκευές μπορεί να χρειαστούν λήψεις από διαφορετικά ύψη και γωνίες, όχι μόνο μια επίπεδη διαδρομή τύπου grid.

Στη συνέχεια, τεχνικές Structure from Motion (SfM) χρησιμοποιούν τα κοινά σημεία των εικόνων για να υπολογίσουν τις θέσεις των καμερών και τη σχετική γεωμετρία της σκηνής. Η επεξεργασία μπορεί να συνεχιστεί με πυκνή ανακατασκευή, παραγωγή νέφους σημείων, δημιουργία 3D mesh και αντιστοίχιση φωτογραφικής υφής. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την ποιότητα και την ευκρίνεια των εικόνων, την επικάλυψη, τον φωτισμό, την υφή της επιφάνειας και τις δυνατότητες του λογισμικού.

Τα δεδομένα GPS ή RTK δεν είναι προϋπόθεση για να δημιουργηθεί κάθε τρισδιάστατο μοντέλο. Είναι όμως σημαντικά όταν απαιτείται γεωαναφορά και μεγαλύτερη απόλυτη ακρίβεια. Τα RTK/PPK και τα επίγεια σημεία ελέγχου (GCPs) μπορούν να βελτιώσουν τη θέση του μοντέλου στο πραγματικό σύστημα συντεταγμένων. Η ακρίβεια πρέπει να ελέγχεται με ανεξάρτητα σημεία ελέγχου και όχι να θεωρείται δεδομένη μόνο επειδή χρησιμοποιήθηκε drone με RTK.

Black Rock Beachcombers: η φωτογραμμετρία γίνεται δημόσια γλυπτική

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα είναι το Black Rock Beachcombers (2024), συνεργασία των καλλιτεχνών Alex May και Anna Dumitriu για τον παραλιακό χώρο Black Rock στο Brighton της Αγγλίας. Το έργο αποτελείται από τρία μόνιμα γλυπτά από χυτό αλουμίνιο και μια εφαρμογή επαυξημένης πραγματικότητας. Τα γλυπτά οργανώνονται γύρω από τρεις θεματικές — φύση, άνθρωποι και μηχανική — και συνδυάζουν ψηφιακά σαρωμένα στοιχεία, τοπικές αναφορές και έρευνα για την ιστορία της περιοχής.

Σύμφωνα με την τεκμηρίωση του Alex May, πραγματοποιήθηκε φωτογραμμετρική αποτύπωση των παράκτιων βράχων με drone, ενώ πολλαπλές σαρώσεις συνδυάστηκαν ψηφιακά στο Blender. Τα δεδομένα δεν παρουσιάστηκαν απλώς ως ένα ρεαλιστικό τρισδιάστατο αντίγραφο: μετασχηματίστηκαν σε ψηφιακά κολάζ και στη συνέχεια σε δημόσια γλυπτά. Η εφαρμογή AR προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο, επιτρέποντας στους επισκέπτες να τοποθετούν εικονικά φυτά στο τοπίο.

Fragments of Prometheus: μια ελληνική σύνδεση στην Κρήτη

Μια πιο άμεση σύνδεση με την Ελλάδα συναντάμε στο Fragments of Prometheus, ψηφιακό έργο του καλλιτέχνη Tandreades, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον καλλιτέχνη David Popa για το έργο Prometheus στην Κρήτη. Η παρέμβαση του Popa ήταν μια μεγάλης κλίμακας εφήμερη τοιχογραφία πάνω σε βραχώδη επιφάνεια, σχεδιασμένη να μεταβληθεί και τελικά να χαθεί με την επίδραση των φυσικών στοιχείων.

Ο Tandreades περιγράφει ότι δημιούργησε το Fragments of Prometheus συνδυάζοντας περισσότερες από 400 εικόνες από drone με την τοιχογραφία, ώστε να κατασκευάσει ένα τρισδιάστατο ψηφιακό γλυπτό. Εδώ η φωτογραμμετρία δεν χρησιμοποιήθηκε απλώς για να αποτυπώσει το τοπίο: συνέβαλε στη διατήρηση και στην καλλιτεχνική επανερμηνεία μιας προσωρινής δημιουργίας. Είναι ένα ιδιαίτερα κατάλληλο παράδειγμα για τη συγκεκριμένη κατηγορία, επειδή συνδέει την εναέρια λήψη, την εφήμερη τέχνη και την τρισδιάστατη ψηφιακή σύνθεση.

Νάξος: ψηφιακή τεκμηρίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η χρήση drones για τρισδιάστατη αποτύπωση έχει και σαφή ελληνική εφαρμογή στην τεκμηρίωση μνημείων. Το 2016, η CyArk συνεργάστηκε με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων για την καταγραφή τριών θέσεων στη Νάξο. Στην Πορτάρα του Ναού του Απόλλωνα συνδυάστηκαν επίγειο laser scanning και επίγεια και εναέρια φωτογραμμετρία, με χρήση φωτογραφικής μηχανής Canon 5D και drone Phantom 4.

Σύμφωνα με την CyArk, τα δεδομένα προορίζονταν να υποστηρίξουν την τεκμηρίωση της υφιστάμενης κατάστασης του μνημείου, την ανάπτυξη εικονικών περιηγήσεων και την παρακολούθηση της δομικής φθοράς. Πρόκειται για παράδειγμα ψηφιακής πολιτιστικής τεκμηρίωσης — όχι για καλλιτεχνική εγκατάσταση. Η διάκριση έχει σημασία: τα ίδια εργαλεία μπορούν να υπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς, από τη συντήρηση και την έρευνα μέχρι την καλλιτεχνική δημιουργία.

Ακρίβεια, περιορισμοί και υπεύθυνη χρήση

Δεν είναι όλες οι επιφάνειες κατάλληλες για φωτογραμμετρία. Νερό, γυαλιστερές ή μονόχρωμες επιφάνειες, πυκνή βλάστηση, έντονες σκιές και κινούμενα στοιχεία μπορεί να δυσκολέψουν την αναγνώριση κοινών σημείων και να δημιουργήσουν κενά ή παραμορφώσεις στο μοντέλο. Η υψηλή ανάλυση της κάμερας δεν εγγυάται από μόνη της υψηλή ακρίβεια.

Επιπλέον, η εναέρια καταγραφή μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και προστατευόμενων περιοχών απαιτεί προηγούμενο έλεγχο των ισχυόντων κανόνων πτήσης και των απαιτούμενων εγκρίσεων από τις αρμόδιες αρχές. Η ψηφιακή αποτύπωση μπορεί να υποστηρίξει τη μελέτη και την ανάδειξη ενός τόπου, αλλά δεν υποκαθιστά την επιστημονική τεκμηρίωση ή την άδεια πρόσβασης και πτήσης.

Από την τεκμηρίωση στη δημιουργία

Η φωτογραμμετρία με drone βρίσκεται στο σημείο συνάντησης της τεχνικής αποτύπωσης και της ψηφιακής τέχνης. Μπορεί να διασώσει τη μορφή ενός έργου που φθείρεται, να προσφέρει νέα οπτική σε ένα τοπίο ή να μετατρέψει μια συλλογή εικόνων σε πρώτη ύλη για γλυπτική, δημόσια τέχνη και επαυξημένη πραγματικότητα. Η καλλιτεχνική αξία δεν βρίσκεται μόνο στο τρισδιάστατο μοντέλο, αλλά στις αποφάσεις του δημιουργού για το τι θα διατηρήσει, τι θα μετασχηματίσει και πώς θα το παρουσιάσει στο κοινό.

Αναφορά Πηγής

Η τεχνική περιγραφή βασίζεται στις οδηγίες φωτογραμμετρικής λήψης και ακρίβειας της PIX4D. Τα καλλιτεχνικά παραδείγματα τεκμηριώνονται από τις επίσημες παρουσιάσεις των Alex May και Anna Dumitriu για το Black Rock Beachcombers και από την περιγραφή του Tandreades για το Fragments of Prometheus. Η ελληνική περίπτωση της Νάξου τεκμηριώνεται από την CyArk και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Τα έργα ψηφιακής τεκμηρίωσης διαχωρίζονται ρητά από τις καλλιτεχνικές δημιουργίες.

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

• PIX4D – Best practices for image acquisition and photogrammetry — https://support.pix4d.com/hc/best-practices-for-image-acquisition-and-photogrammetry

• PIX4D – Relative and absolute accuracy of drone mapping — https://support.pix4d.com/hc/en-us/articles/202558889

• Alex May – Black Rock Beachcombers — https://alexmayarts.co.uk/works/black-rock-beachcombers/

• Anna Dumitriu – Black Rock Beachcombers — https://annadumitriu.co.uk/portfolio/black-rock-beachcombers/

• Tandreades – Fragments of Prometheus — https://www.tandreades.com/projects/14nQXZ

• CyArk – Temple of Apollo Portara, Naxos — https://www.cyark.org/projects/temple-of-apollo-portara

• Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων – Archaeorama — https://cyclades.culture.gov.gr/project/archaeorama/

Για οποιαδήποτε ερώτηση – απορία επικοινωνήστε μαζί μας

Σχετικά Άρθρα

Δημόσιοι Φορείς, Προγράμματα & Διαγωνισμοί

U-space: ΕΝΑΕΡΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ

U-space: Πώς οργανώνεται η ασφαλής συνύπαρξη drones και επανδρωμένων αεροσκαφών Ψηφιακές άδειες πτήσης, γεωεπίγνωση και ανταλλαγή δεδομένων σε ειδικά καθορισμένες ζώνες. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο οργανώνει την κυκλοφορία των drones, χωρίς να καταργεί τις ευθύνες των χειριστών ή τους γενικούς κανόνες πτήσης. Με λίγα λόγια Το U-space είναι το ευρωπαϊκό πλαίσιο ψηφιακής διαχείρισης της μη επανδρωμένης εναέριας κυκλοφορίας σε συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες. Δεν καλύπτει αυτομάτως ολόκληρο τον εναέριο χώρο ούτε ενεργοποιείται απλώς επειδή μια περιοχή έχει αυξημένη δραστηριότητα drones. Τα κράτη μέλη ορίζουν τις ζώνες U-space έπειτα από αξιολόγηση κινδύνου. Εκεί, οι φορείς εκμετάλλευσης πρέπει να χρησιμοποιούν τις προβλεπόμενες υπηρεσίες από πιστοποιημένους παρόχους, ώστε οι πτήσεις να συντονίζονται με βάση κοινά και επικαιροποιημένα δεδομένα. Τι είναι ο εναέριος χώρος U-space Ο εναέριος χώρος U-space είναι μια γεωγραφικά καθορισμένη περιοχή στην οποία οι πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών πραγματοποιούνται με την υποστήριξη ψηφιακών υπηρεσιών U-space. Σκοπός του πλαισίου είναι να επιτρέψει την ασφαλή και οργανωμένη συνύπαρξη επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ιδιαίτερα σε

Διαβάστε περισσότερα
Camera & Mini Drones

70 mm: Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ ΤΗΣ ΕΝΑΕΡΙΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Από τα 24 στα 168 mm: Πώς αλλάζει το εναέριο κάδρο όταν αλλάζει η κάμερα Με λίγα λόγια: Οι διαφορετικές εστιακές αποστάσεις δεν αλλάζουν απλώς το πόσο κοντά φαίνεται ένα θέμα. Καθορίζουν το εύρος του κάδρου και, όταν αλλάζει και η απόσταση λήψης, μπορούν να μεταμορφώσουν τη σχέση του θέματος με το φόντο. Από το ευρυγώνιο πλάνο των 24–28 mm έως τον τηλεφακό των 168 mm, κάθε επιλογή εξυπηρετεί διαφορετικό αφηγηματικό σκοπό. 24–28 mm: Το ευρυγώνιο πλάνο που συστήνει τον τόπο Η ευρυγώνια εστιακή απόσταση 24–28 mm είναι κατάλληλη για το εισαγωγικό πλάνο μιας εναέριας αφήγησης, το λεγόμενο establishing shot. Δείχνει πού βρίσκεται το θέμα και πώς συνδέεται με το ευρύτερο περιβάλλον του. Ακτογραμμές, λιμάνια, οικισμοί και ορεινοί όγκοι αποκτούν χωρικό πλαίσιο, ενώ μια ομαλή κίνηση αποκάλυψης (reveal) μπορεί να παρουσιάσει σταδιακά την τοποθεσία. Το μεγάλο οπτικό πεδίο έχει, όμως, και μια παγίδα. Όταν στο κάδρο χωρούν πολλά στοιχεία, το βασικό θέμα μπορεί να χαθεί ή να φαίνεται μικρό. Η

Διαβάστε περισσότερα
Camera & Mini Drones

Τεχνικός Οδηγός Κάμερας: MINI DRONES ΕΩΣ 250g

Mini drone με κάμερα: Τι μπορεί να καταγράψει και πού σταματούν οι δυνατότητές του Η ποιότητα του εναέριου βίντεο δεν εξαρτάται μόνο από τα megapixel και την ανάλυση 4K, αλλά από τον αισθητήρα, το φως, τη σταθεροποίηση και τον τρόπο πτήσης. Με λίγα λόγια ◦ Ρεαλιστικές προσδοκίες. Ένα mini drone μπορεί να δημιουργήσει εντυπωσιακές εικόνες, αλλά δεν είναι ιπτάμενη κινηματογραφική κάμερα χωρίς περιορισμούς. ◦ Παράγοντες που κρίνουν το αποτέλεσμα. Η μικρή μάζα (<250 g), το φυσικό μέγεθος του αισθητήρα, ο φακός, το μηχανικό gimbal και οι καιρικές συνθήκες επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα. ◦ Σωστή επιλογή. Η αγορά αρχίζει από το είδος των πλάνων που θέλει να πετύχει ο χρήστης και όχι από τον μεγαλύτερο αριθμό megapixel στο κουτί. Megapixel και μέγεθος αισθητήρα Τα megapixel περιγράφουν τον αριθμό των εικονοστοιχείων μιας φωτογραφίας, όχι από μόνα τους την ποιότητά της. Ένας αισθητήρας 48 ή 50 MP (συνήθως διάταξης Quad–Bayer με συνδυασμό 4-σε-1 pixel binning) δεν εγγυάται καλύτερη εικόνα από έναν χαμηλότερης ανάλυσης. Το φυσικό μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα